• slide_9.png
  • slide_2.png
  • slide_14.png
  • slide_0.png
  • slide_7.png
  • slide_6.png
  • slide_13.png
  • slide_11.png
  • slide_5.png
  • slide_1.png
  • slide_12.png
  • slide_4.png
  • slide_8.png
  • slide_3.png
  • slide_10.png

Compostbak

compostbak Is je tuin meer dan een paar honderd vierkante meter groot of is de hoeveelheid afval die je regelmatig in je tuin verzamelt te veel voor het compostvat, kies dan voor een compostbak. Of beter: voor compostbakken. Je zal er inderdaad minstens twee nodig hebben.
Zo kan je de compost een keer omzetten.
Nog beter is een reeks van drie. Twee keer omzetten levert immers compost op van nog hogere kwaliteit. 

Hoe groot maak je de bakken en uit welk materiaal?
Om precies te weten hoe groot je de compostbakken moet maken, zou je een vrij goed idee moeten hebben van de hoeveelheid keuken- en vooral tuinafval die je jaarlijks verzamelt. Hou er rekening mee dat dit volume erg slinkt in de loop van het composteringproces.
Met drie bakken van 1 x 1 m grondoppervlak kom je al heel ver.
Beperk ook de hoogte tot 1 m. Het totale volume van de drie bakken bedraagt dan 3 m3. Grotere bakken zijn niet erg praktisch en het omzetten wordt een fysiek lastig karwei.
Je kan de afmetingen van de bakken ook beperken.
Bedenk wel dat een bak van 0,8 x 0,8 x 0,8 m slechts een volume heeft van een halve kubieke meter (500 liter).
Fraaie compostbakken uit hout Een onverslijtbare compostbak uit gerecycleerd plastic.
Ook betonnen platen komen in aanmerking om een compostbak te maken.
Denk er wel aan dat bakken van meer dan een kubieke meter groot lastig zijn bij het omzetten.
Of je je compostbakken vervaardigt uit plastic elementen, uit betonnen platen of uit houten planken heeft weinig of geen invloed op het composteringsproces.
Bakken in hout komen het meest voor. Iedere doe-het-zelver kan er gemakkelijk mee overweg. Ze integreren zich goed in de tuin, isoleren prima en vaak volstaat wat recyclagemateriaal om ze te construeren. Het grote minpunt van hout is dat het rot.
Al moet dat niet overdreven worden.
Een compostbak van stevig hout gaat gemakkelijk vijf jaar mee.
Zelfs dan zal je hooguit enkele palen en de onderste planken moeten vervangen. Als je ze met een (milieuvriendelijk) houtbeschermingsmiddel behandelt, houden ze het nog een paar jaartjes extra uit.
Vaak leveren afgedankte transportpaletten het basismateriaal. De kwaliteit ervan kan heel erg verschillen.
Groot voordeel is dat ze gratis te verkrijgen zijn. Regelmatig vervangen vormt dan ook geen probleem. Maak de voorkant verwijderbaar.
Het laat je toe om het composterendemateriaal gemakkelijk uit de bakken te halen om het om te zetten.
Omzetten is essentieel bij het composteren.Gebruik brede planken. Laat smalle spleten. De (houten) planken isoleren de compost tegen afkoelen en uitdrogen.De spleten ertussen waarborgen de toegang van zuurstofrijke lucht in het materiaal. De breedte van die openingen hoeft niet meer dan 1 à 2 cm te bedragen. Als de spleten breder zijn dan 5 cm droogt de inhoud van de bak te gemakkelijk uit. Wie transportpaletten gebruikt, kan de soms grote opening tussen de planken beperken door er een extra plank tussen te nagelen. 

Geef je bak een dak. (Half)rijpe compost slorpt gemakkelijk en veel water op. Bescherm daarom de compost in de laatste bak(ken) met een dak. Na de laatste omzetting en beschut tegen neerslag kan daaronder overtollig vocht uit de compost verdampen. Plaats je compostbakken op een luchtige, droge en (half)beschaduwde plek in je tuin. Zet hem op de volle grond, nooit op een verharding. Compost die met zijn voeten in het water staat, zal niet goed werken. Ingraven (zelfs deels) is eveneens uit den boze.
Gun jezelf de nodige werkruimte om te zeven, materiaal aan- en compost af te voeren met de kruiwagen.
Verstop je compostbakken niet op een onbereikbare plaats. De voorkant van deze compostbak is plank per plank uitschuifbaar. Erg handig. Een dubbele compostbak met verwijderbare voorkant en een dak.
Drie bakken op een rij tijdens het oogsten en omzetten: van achter naar voor met vers materiaal, halfverteerde en rijpe compost. 

Ervoor: voldoende ruimte om te werken. De bakken zijn opgebouwd uit transportpaletten. 

Bak 1 
Reserveer je eerste bak voor de aanvoer van vers keuken- en tuinafval.
Hoe beter de vermenging van groen en bruin materiaal, hoe beter de start van de compostering.
Enkele dagen na iedere nieuwe toevoeging, is het volume alweer geslonken.
Een optimale vermenging is in de praktijk niet altijd mogelijk.


In de zomer heb je immers een overmaat aan gras, in de herfst te veel bladeren en bij het scheren van de hagen voer je de ene vracht scheersel na de andere aan.

Onvermijdelijk ontstaat in bak 1 dus een structuur van opeengepakte lagen waarbinnen de leefomstandigheden voor de afbraakorganismen allesbehalve optimaal zijn.
Grijp je niet in dan zal het jaren duren vooraleer je hieruit (misschien) compost zal oogsten.
Composterend van bak naar bak. Omzetten en mengen zijn hier aangewezen.

Wanneer je veel houtsnippers, stro, dorre stengels en ander bruin materiaal verwerkt, voeg dan tijdens het opzetten of omzetten extra water toe.

Na enkele maanden aanvoer van keuken-en tuinafval raakt je eerste bak zo vol dat er echt niets meer bij kan. Laat je er niet toe verleiden om dan maar de tweede bak te gaan vullen!
Omzetten is de boodschap. 
Bak 2
De tweede bak is gereserveerd voor het resultaat van de eerste omzetting.
Met de riek trek je de inhoud van de eerste bak duchtig uiteen.
Dat lukt het best als je de voorkant van de bak eerst hebt verwijderd.
Krab alles los, vermeng en verlucht én werp het resultaat in de tweede bak.

Zelfs als je bij het vullen van de bak aandacht had voor een goede vermenging van bruin en groen materiaal, zal je merken dat het materiaal heel erg heterogeen is.

De buitenkant is uitgedroogd door de wind, binnenin is misschien door broei een droge kern ontstaan en plaatselijk is het materiaal na een hevige regenbui misschien erg plakkerig geworden.

Deze eerste omzetting is daarom het moment bij uitstek om je compost te controleren en om bij te sturen.
Voeg structuurmateriaal toe als de vuisttest uitwijst dat het te nat is, vernevel er water over in geval dat het te droog is. Heb je het omzetten niet te lang uitgesteld en was de vertering nog niet echt ver gevorderd dan mag je je kort nadien verwachten aan een fikse opstoot van het composteringsproces. Je merkt het aan de opwarming van de compost.


Een temperatuurstijging tot 50°C en meer is geen uitzondering. Mogelijks wordt het zo heet in je compost dat je je hand er niet kan in houden. Proficiat, je hebt de afbraakorganismen flink aan het werk gezet!
Als je tijdens de eerste omzetting nog extra groen materiaal bijmengt, zal dat de temperatuur alleen maar ten goede komen. 


Bak 3 

Is omzetten de eerste keer vooral een kwestie van mengen, dan ligt de nadruk bij de omzetting naar de derde bak vooral op het verluchten.
Het composteringsproces heeft ondertussen een hele weg afgelegd.
Ook het structuurmateriaal is door de afbraakorganismen al aangevreten.
De compost heeft zich "gezet" en een extra injectie van zuurstof is wenselijk.
Voer de tweede omzetting uit, niet meer dan zes maanden (drie is nog beter) na de eerste en enkele maanden voor je de compost wil gebruiken.


Dek de derde bak zeker af. In deze laatste fase wordt je compost best een stuk droger.
Het zijn vooral schimmels die voor de afwerking zullen zorgen.
In tegenstelling tot de bacteriën uit de beginfase werken de schimmels beter in iets droger materiaal.
Ook het afrijpen en de bijhorende nitrificatie - omzetting van ammonium naar nitraat - verloopt er vlotter.
Drogere compost heeft een meer neutrale zuurgraad(pH) en krijgt zijn gegeerde kruimelstructuur en typische bosgrondgeur.
Ook voor jezelf is een droog eindproduct een stuk gemakkelijker.


Droge compost is lichter en laat zich beter opscheppen, zeven en uitspreiden over de bodem.
Omzetten is voor de tuinder-composteerder telkens weer een belangrijk moment.
Door je noeste arbeid ontstaat een luchtig mengsel dat garant staat voor een goede verdere compostering.
Op basis van de knijptest kan je beslissen om wat extra te bevochtigen.
Je ontdekt talloze composteerorganismen en de omvormingsprocessen die ze veroorzaken.
Het omzetten is de unieke gelegenheid om je compost vanbinnen te bekijken.
Een openbedrijven-dag in je persoonlijke compostfabriek.


Waar zitten de droge plekken, welke materialen veroorzaken onaangename geurtjes, hoever is het groen materiaal al verteerd en waar houden de wormen zich vooral op?
Een systeem van opeenvolgende bakken en omzettingen houdt in dat je de ene bak pas kan omzetten als de volgende leeg is. Zit er in bak 3 rijpe compost dan zal je die eerst moeten gebruiken voor je opnieuw kan omzetten.

Het wordt soms wat schipperen en organiseren om compostgebruik, omzetten en ruimte creëren voor alweer nieuwe plantenresten op elkaar af te stemmen.
Schakels sluiten is nu eenmaal een uitdaging die hoort bij het streven naar kringlopen in je tuin. 



Bron: Folder - Composteren in vaten en bakken (www.vlaco.be)